سنا در ایران

گیاه سنا در کتب طب سنتی با نام های سنا، سنای مکی و سنای حجازی نام برده شده است و گیاهی است از تیره فاباسه و تیره فرعی گل ارغوان و دارای گونه های مختلف به صورت درختچه و بوته علفی و با گونه های مختلف

1-   Cassia angustifolia vahl که اکنون به نام سنای اسکندریه Senna alexandrina نامیده می شود و در ایران به سنای هندی و سنای مکی معروف است.

2-    سنای Cassia obovata colladکه برگ و میوه آن را در بازار با نام سنای سنگال می شناختند اکنون به سنای ایتالیا معروف است. نام علمی دیگر این نوع سنا Cassia obtuse Roxb بوده است. این گونه از سنا در پنجاب، بلوچستان، سندو گجرات هندو پاکستان می روید. در ایران در کرمان و بندرعباس می روید و در محل کورسن ودر بلوچستان نیلقارک، سانا و سنا کوری نامیده می شود. در فارسی نیز این نوع سنا راسنای مکی و سنای حجازی می نامند.

 

 

 

به طور کلی در همه انواع سنا ماده ای به نام آنتراکینون، دو نوع گلوکوزید به نامهای سنوزید Aو سنوزید B و کمپفرین وجود دارد.

 

 

 

در هندوستان از برگها و میوه گونه درختچه ای سنا به عنوان ملین و مسهل استفاده می شود.

سنا از نظر طبیعت طبق نظر حکمای طب سنتی گرم و خشک است و از نظر خواص معتقدند که مسهلی است قوی و باید با احتیاط خورده شود زیرا در برخی مواردایجاد ناراحتی و آشفتگی و به اصطلاح نوعی قولنج می نماید و هرچه یبوست بیشتر باشد قولنج شدیدتر است. برگچه سنا اگر در آب جوش مدتی جوشانده شود اثرمسهلی آن خیلی کاسته می شود و لذا مرسوم و توصیه این است که معمولاً از خیس کرده برگ سنا و یا از دم کرده آن استفاده شود و تجربه نشان داده است که ماده عامل سنا در الکل قوی کم محلول و یا غیر محلول است لذا مرسوم است که برگهای سنا را در الکل قوی 85و 95 درجه مدت دو روز می خیسانند و بعد خشک کرده و می کوبند وپس از آن مصرف می کنند.در این روش ضمن اینکه از اثر مسهلی آن کاسته نمی شود ولی به علت خیسانده شدن در الکل از عوارض جانبی آن کاسته می شود. برگ سنا را نباید زنان شیرده یا حامله بخورند زیرا ماده عامل آن خیلی سریع از طریق شیر و یا مستقیماً، در بدن جنین یا طفل اثر میگذارند. اگر دم کرده سنا را روی شکم بچه بریزند و بمالند ممکن است بروز اسهال کند.

دم کرده 10تا 15 گرم برگچه سنا در یک لیوان آب جوش ( در حدود 250 گرم ) را می توان به عنوان مسهل برای اشخاص بالغ و بزرگسال به کاربرد.

برای کاستن عوارض جانبی قولنجی سنا معمول است آن را با مواد معطر نظیر انیسون، تخم گشنیز، زنجبیل،دارچین و هل مخلوط کرده و می خورند. درگذشته عده ای از حکمای طب سنتی دمکرده برگ سنا را با گل سرخ یا قرنفل تجویز می کردند.

به هر حال باید توجه شود در عین حال که سنا از نظر مسهلی پیش از فلوس مؤثر است ولی متاسفانه عوارض جانبی قولنج گاهی باعث محدود کردن مصرف آن می شود. اگر در مواردی به سبب نوع خاصی یبوست مصرف سنا تجویز می شود، طبق دستور فوق باید قبلاً برگها 2 روز در الکل قوی خیسانده شده و پس از آن خشک شده و مخلوط با گیاهان معطر مناسب مصرف شود. علاوه بر برگ سنا غلاف میوه سنا نیز خاصیت مسهلی دارد. سنا از نظر خواص مسهل بلغم، صفرا و اخلاط سوخته است و اخلاط را از زوایای مجاری بدن بیرون می کشد، لذا پاک کننده دماغ و درخشان کننده پوست است و برای بیماران روانی، صرع، سردرد کهنه، درد پهلو، تنگی نفس،سیاتیک، نقرس، تشنج عضله، ریختن مو و جرب، کشتن و دفع کرم معده، رفع شقاق دست و پا وتسکین درد مفاصل حاصل از بلع و صفرا بسیار نتیجه بخش است.

اگر برگهای سنا با 4 برابر وزن آن روغن زیتون جوشانیده شود تا وزن مجموع به نصف برسد و خورده شود، علاوه بر مسهل برای درد کمر و بواسیر نیز نافع است. اگر 5 گرم برگ کوبیده آن با عسل مخلوط و هر روز تا 7 روز خورده شود برای رفع درد مفاصل مفید است. ضماددم کرده برگ آن در سرکه تا حدی که غلیظ شود در استعمال خارجی برای عوارض پوستی و چرب نافع است.

حب مسهل سنا: برگ سنای مکی کوبیده، پوست هلیله سیاه، پوست هلیله کابلی، پوست هلیله زرد و مویزرا که دانه آن خارج شده باشد. از هر یک به مقدارمساوی تهیه و ابتدا هر یک از سناو هلیله را جداگانه کوبیده و از الک خارج کرده و با روغن بادام شیرین آغشته و مجموع را با مویز کوبیده و مخلوط کرده حب درست کنند وهر روز ناشتا 7تا8 گرم آن را بخورند و به همین مقدار نیز شب موقع خواب بخورند و روی آن آب گرم بنوشند، مسهل بسیار خوبی است.

گرد سنا: به مقدار مورد نظر برگ پاک کرده سنا را درگرمخانه 40 درجه سانتی گراد خشک کرده نرم کوبیده از الک ابریشمی نمره 120 رد کنند. این گرد مسهل است و ممکن است موجب تهوع و خونریزی بواسیر و رحم شود. لذا مصرف آن برای زنان باردار خطرناک است و اگر زنان شیرده بخورند به شیر آنها خاصیت مسهلی می دهد.

مقدار خوراک آن زیر نظر پزشک و درصورت تشخیص ضرورت 4تا7 گرم است.

برگ سنای مغسول در الکل: برای احتراز از برخوردبا عوارض جانبی سنا برگ سنا را به مدت دو روز در الکل 85یا 95 درجه می خیسانند بعد صاف کرده و برگ ها را خشک کرده و برای تهیه گرد مصرف می کنند.

دم کرده مرکب سنا: 14 گرم برگ نیم کوب سنا، 25 گرم زنجبیل را در 284 گرم آب جوش دم کرده و بگذارند سرد شود و صاف نمایند. این دم کرده را در 2 دفعه بخورند مسهل خوبی است و ممکن است با شربت قند خورده شود.

مسهل عسلی سنا: 15  گرم سنا را در 500 گرم آب آلو بخارا دم کرده و صاف نمایند و 500 گرم عسل سفید به آن اضافه نمایند و در عرض صبح فنجان فنجان بیاشامند.

 

 

ثبت نظر

ارسال

خواص گل سرخ در طب سنتی ایران

خواص گل سرخ در طب سنتی ایران

مدتی پیش، پس ازانتشار کتاب گیاهان دارویی منطقه سواد کوه،  که در آن به خواص ...

ادامه مطلب
درمان طبیعی آلرژی های فصلی

درمان طبیعی آلرژی های فصلی

گذشته از آلرژی های غذایی ، حساسیت های فصلی یا رینیت آلرژیک (Allergic Rhinitis) نیز ...

ادامه مطلب
 تاثیر آب گوجه فرنگی بر فشار خون و قلب و عروق

تاثیر آب گوجه فرنگی بر فشار خون و قلب و عروق

گوجه فرنگی از جمله گیاهانی است که همواره برای بدن انسان مفید بوده و کارشناسان ...

ادامه مطلب
قطره علف لیمو

قطره علف لیمو

اسانس علف لیمو اثرات غیرقارچی نویدبخشی داشت که منجر می‌شود تا نویسندگان اظهار کنند که ...

ادامه مطلب
آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

آیا می‌توان توسط یوگا فشارخون را کاهش‌داد؟

تمرینات یوگا ذهن‌جسم را درمان می‌کند و می‌تواند اثرات گوناگونی برسلامتی انسان داشته‌باشد. حال پرسش ...

ادامه مطلب
اسانس شوید  و کاهش LDL

اسانس شوید و کاهش LDL

معتقد بودند دم‌کرده‌ی شوید از نفخ شکم، به‌ویژه در نوزادان، جلوگیری می‌کند. نوشیدن یک فنجان ...

ادامه مطلب
آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هواو اضطراب دوران کودکی

آلودگی هوا یکی از مشکلات و معضلات بهداشتی در جهان است که منجر به تشدید ...

ادامه مطلب
اثر خواب ناکافی روی قلب

اثر خواب ناکافی روی قلب

طی سال‌‌‌های اخیر، بررسی های گوناگون تاکید زیادی بر خطر کم خوابی و ارتباط آن ...

ادامه مطلب
موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

موادغذایی سرشار از کلسیم برای وگان ها

وگانیسم یا گیاهخواری مطلق یک روش تغذیه و زندگی است که هدف آن حذف هر ...

ادامه مطلب
فواید روغن زیتون روی پوست

فواید روغن زیتون روی پوست

روغن زیتون محصول استخراج شدۀ اعجاب انگیز از زیتون و جزء اساسی رژیم غذایی مدیترانه ...

ادامه مطلب