ارزن

از نظر ترکیبات شیمیایی در ارزن رسمی(S .italica) در دانه های آن وجود یک گلوکوزید سمی، آلکالویید روغنی، لیزین ۴۳۴]، هیستیدین، آرژی نین و آمیلاز[۴۳۵] [روی*] تأیید شده است و در ارزن دانه درشت(Panicum .miliaceum) در دانه های آن فورمیک اسید[۴۳۶]، لینولئیک اسید، مارگاری نیک اسید[۴۳۷] و ریسین اولئیک اسید[۴۳۸] مشخص شده است، به علاوه دارای کولین، فیتوسترول، سیتوسترول ۴۳۹] و ویتامینهای A وB وC می باشد [روا*].

در هند از گیاه ارزن درشت برای معالجه سوزاک استفاده می شود و در بلوچستان در لورالایی نوعی نان از آن درست می کنند و در شوران برای معالجه سوزاک از آن استفاده می نمایند. در هندوستان در مورد ارزن رسمی معتفدند که دانه های آن مدر و قابض است و در استعمال خارجی ضماد آن در موارد روماتیسم مصرف می شود و همچنین به عنوان یک داروی محلی برای کاهش درد زایمان تجویز می گردد.
حکمای طب سنتی ایرانی جاورس را از نظر طبیعت سرد و خشک می دانند و معتقدند که قابض است و غذاییت چندانی ندارد. خوردن نان پخته آن اسهال را بند می آورد و مدر است و سقط جنین می نماید.
اسراف در خوردن آن خون را کثیف و سودایی و مجاری عروق را مسدود می نماید و از این نظر باید با روغن و شکر و حلواهای چرب خورده شود. اگر با شیر تازه پخته و خورده شود برای اشخاصی که خون زاید دارند مفید است و اگر دانه های آن را ساییده و با نمک مخلوط کرده و در کیسه ای بریزند و روی آن بنشینند برای بیرون آمدن معقد و پیچش در روده ها مفید است.
در مورد دخن نیز معتقدند که از نظر طبیعت سرد و خشک است و خواص آن شبیه جاورس، جز اینکه خشکی آن کمتر است. شکم را بند می آورد و مدر و قابض است و اگر دانه پوست گرفته آن را در شیر تازه پخته و بخورند برای نرم کردن سینه و تولید اسپرم مفید است ولی ایجاد گرفتگی مجاری عروق و سنگ مثانه می کند از این جهت باید با شکر و عسل خورده شود.
در چین از دانه های ارزن درشت، در درجه اول به عنوان غذا در خوراک استفاده می شود و از نظر دارویی معتقدند که خنک کننده و نرم کننده است. پخته آن را به عنوان ضماد برای فروکش کردن جوش و کورک و آبسه ها استعمال می نمایند.
جویده آن را در دهان روی زخم بچه ها می گذارند که التیام دهد. خاکستر آن را با روغن مخلوط کرده برای التیام زخم به کار می برند زخم خوب می شود بدون اینکه اثری در جای آن باقی بماند.
جوشانده ریشه و شاخه های آن را برای رفع وجود خون در ادرار در خانم‌ها تجویز می کنند به علاوه برای شستن تاول‌های پوست به کار می‌برند [استوارت . در هندوچین برای معالجه استسقا که علامت آن جمع شدن غیر طبیعی آب در فضای بین سلولی بافتهای بدن است استفاده می شود و به جای جوشانده در برخی موارد خاکستر ارزن را با الکل مخلوط کرده و برای معالجه وجود خون در ادرار زنها تجویز می نمایند.
[فوکود- کروست و پتلو**].
ارزن دانه ریز در اغلب کشورهای دنیا در سطح وسیعی کاشته می شود. در چین آن را تونیک و مدر می دانند [روا*]. و خنک کننده [هاو] و نرم کننده و قابض و در موارد وبا و اسهال و ناراحتی های وبائی و خونروی از بینی و برای التیام زخم‌های پنجه های خرس و ببرکاربرد دارد [استوارت] . در هندوچین آرد ارزن دانه ریز را با ملاس مخلوط کرده روی جوشها و کورکهای بچه ها می اندازند [کروست و پتلو**]. در اندونزی جوشانده ای که از له شده تخم ارزن دانه ریز درست می شود برای کاهش تب داده می شود [ورد رمان*].

leftاین گیاه از خانواده Gramineae می باشد و دارای انواع مختلفی است که دو نوع معروف آنکه در ایران نیز می رویند شرح داده می شود.

۱. «ارزن دانه درشت» یا «ارزن سفید» که در کتب طب سنتی «دخن» نوشته شده و به فرانسوی:Millet blanc وMillet Commun وGrand millet وMillet وMil و به انگلیسی Millet گفته می شود و نام علمی آن .Panicum miliaceum L است.

۲. «ارزن دانه ریز» و یا «ارزن رسمی» که «دخن ریز» نیز گفته می شود و در کتب طب سنتی با نام «دخن ریز» یا «جاورس» آمده است که همان معرب «گاورس» فارسی است. به فرانسوی Petit millet وMillet des oiseaux وMiliade و به انگلیسی Spiked millet نامیده می شود.

نام علمی آن .Panicum italicum L و مترادف آن Setaria italica (L .) P .Beauve وS .viridis sensu Stuart می‌باشد.

۱. ارزن رسمی گیاهی است یک‌ساله دارای ساقه ای افراشته که ارتفاع آن ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی متر می شود. برگ‌های آن سبز، دراز، بدون دمبرگ، ساقه رادر بغل گرفته و نوک تیز و میوه های آن در اطراف انتهای محور گل دهنده به صورت خوشه مرکب و متراکم و دانه های آن ریز و کمی مسطح و به رنگ‌های مختلف است. ارزن رسمی گیاهی است متحمل و سازگار و ضمنا دیررس.

۲. ارزن دانه درشت گیاهی است یک‌ساله که ساقه آن قوی و افراشته و در قسمت پایین منشعب و شاخه دار، رنگ برگ‌های آن ساده سبز، خطی، دراز و نوک تیز می‌باشد. گل‌های آن خوشه ای باز و خمیده و دانه های آن برحسب واریته های مختلف، سیاه یا خاکستری و زرد و در آخر قرمز نیز می باشد. دانه های آن گرد است و ارتفاع ساقه آن ۳۰/ ۱- ۱ متر می باشد.

ارزن رسمی در آذربایجان و جنوب شرقی بلوچستان می روید و در مازندران و در یزد با نام «ارزن» و «گاورس» کاشته می شود.

ارزن دانه درشت یا دخن در آذربایجان، در کشتزارهای یام با نام «داری» و در اشتران کوه لرستان و همچنین در نواحی مرزی شرق در بادقیس و جنوب شرقی بلوچستان می روید.

ثبت نظر

ارسال

تغذیه سالم در ماه مبارک رمضان

تغذیه سالم در ماه مبارک رمضان

«باتوجه به اهمیت موضوع تغذیه در ماه مبارک رمضان این مقاله با اعمال اندکی تغییرات ...

ادامه مطلب
چگونه فشار خون خود را متعادل کنیم؟

چگونه فشار خون خود را متعادل کنیم؟

فشارخون از جمله عواملی است که باید متعادل باشد. افزایش یا کاهش مکرر فشارخون عوارض ...

ادامه مطلب
سوپ کدو تنبل با زیره

سوپ کدو تنبل با زیره

کدو تنبل :500گرم کره:         3 قاشق آب سبزیجات: 500 میلی لیتر زیره:1 قاشق چای ...

ادامه مطلب
افرادی‌که روحی زنده و پرتحرک دارند

افرادی‌که روحی زنده و پرتحرک دارند

اگر شخصی از شما بپرسد که گرانبهاترین دارایی شما کدام است؟ پس از اندکی تفکر، ...

ادامه مطلب
آیا تعداد تشخیص‌های آلرژی‌ به آجیل‌ها بیش از حد زیاد است؟

آیا تعداد تشخیص‌های آلرژی‌ به آجیل‌ها بیش از حد زیاد است؟

پژوهش‌­ها به این نتیجه رسیده‌اند که ۵۰ درصد افرادی که تصور می­کنند، دچار آلرژی هستند، ...

ادامه مطلب
ویتامین‌ها و مواد موردنیاز بدن در سنین بالا

ویتامین‌ها و مواد موردنیاز بدن در سنین بالا

در سنین میانسالی که عموماً با آغاز تغییرات بدن از سن۴۰سالگی به بعد همراه می‌باشد، ...

ادامه مطلب
افزایش وزن و بیماری‌های قلبی، نتیجه باعجله غذاخوردن

افزایش وزن و بیماری‌های قلبی، نتیجه باعجله غذاخوردن

مصرف با سرعت وعده‌های‌غذایی علاوه‌بر ایجاد اختلالات گوارشی، موجب افزایش چربی پیرامون کمر و افزایش ...

ادامه مطلب
کمک! دهانم بوی بدی دارد!

کمک! دهانم بوی بدی دارد!

در مصاحبه شغلی در حال نشان دادن نقاط قوت­تان هستید یا در گوشی با شخصی ...

ادامه مطلب